Đường Đi Của Xe Điện: Quy Trình Khác Biệt Của Hyundai Và Các Hãng Trung Quốc Tại Indonesia

Hai Phương Thức Thâm Nhập Thị Trường

Tại Indonesia, chính phủ đưa ra các điều kiện để nhận ưu đãi thuế cho xe điện, như yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa 40%. Nếu đạt được tỷ lệ này, mức thuế giá trị gia tăng sẽ giảm từ 11% xuống chỉ còn 1%, cùng với sự hỗ trợ tài chính cho người mua xe.

Hyundai đã chọn lộ trình xây dựng nhà máy đầu tiên tại Cikarang trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. Hãng này sẽ khởi công nhà máy sản xuất pin vào tháng 7/2024, hợp tác với LG Energy Solution, nhằm đảm bảo cung cấp pin cho hơn 150.000 xe điện mỗi năm. Mẫu IONIQ 5 đó là một trong hai mẫu xe duy nhất đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế nội địa.

Ngược lại, các nhà sản xuất từ Trung Quốc lại lựa chọn bán xe trước rồi mới xây dựng nhà máy tại Indonesia. Chính phủ Indonesia cho phép nhập khẩu xe điện với thuế 0%, tuy nhiên yêu cầu doanh nghiệp phải thực hiện bảo lãnh ngân hàng và bắt buộc đến năm 2026 phải sản xuất trong nước số lượng xe tương ứng với lượng xe đã nhập.

Ông Rachmat Kaimuddin từ Bộ Điều phối Hạ tầng Indonesia đã nhấn mạnh điều kiện này trong phát biểu của ông tại Jakarta, và hai thương hiệu BYD và GAC Aion là những đại diện cho phương thức này.

So Sánh Tác Động Tới Ngân Sách Quốc Gia

Theo Viện Quốc tế về Phát triển Bền vững, khi so sánh giữa hai mô hình, một điều thú vị đã được chỉ ra. Cứ mỗi 10 USD doanh thu từ BYD, ngân sách Indonesia mất khoảng 2,6 USD tiền thuế, trong khi con số này chỉ là 1 USD với Hyundai. Sự khác biệt này thể hiện rõ ràng mức hỗ trợ khác nhau từ chính sách cho hai hình thức thâm nhập thị trường.

Các nhà đầu tư trong nước phải chịu thiệt thòi hơn khi nhận được mức hỗ trợ thấp hơn so với các nhà đầu tư nước ngoài, trong khi đó, chương trình ưu đãi cho nhập khẩu nguyên chiếc lại mang lại lợi ích lớn hơn cho các doanh nghiệp nước ngoài.

Yêu Cầu Về Nội Địa Hóa

Đến năm 2026, các nhà sản xuất bắt đầu chuyển sang lắp ráp trong nước, nhưng cách tính tỷ lệ nội địa hóa lại đang là vấn đề gây tranh cãi. Ông Rachmat Basuki, Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp Phụ tùng và Linh kiện Ô tô Indonesia, cho biết rằng quy trình lắp ráp từ linh kiện nhập khẩu cũng đã được hưởng lợi từ tỷ lệ nội địa hóa, trong khi mức tối thiểu doanh nghiệp phải đạt là 40%.

Các thương hiệu xe đang hưởng các ưu đãi nhập khẩu nhưng lại chưa thật sự nội địa hóa, và ông Basuki đã chỉ rõ rằng các thương hiệu này có thể đang lợi dụng kẽ hở trong quy định về tỷ lệ nội địa hóa.

Trạng Thái Ngành Công Nghiệp Linh Kiện

Trong ba năm qua, ngành công nghiệp linh kiện tại Indonesia đã gặp khó khăn. Hiệp hội Công nghiệp Phụ tùng và Linh kiện Ô tô Indonesia đã kêu gọi chính phủ cần có giải pháp để thắt chặt quy định về tỷ lệ nội địa hóa đối với xe điện, nhằm đảm bảo lợi ích cho ngành sản xuất linh kiện trong nước.

Các nhà máy như BYD tại Subang và GAC Aion tại Purwakarta đã được triển khai với công suất lớn, nhưng vẫn còn thiếu sót về tỷ lệ nội địa hóa.

Nhận Định Từ Chuyên Gia

Ông Bhima Yudhistira, Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Pháp luật tại Jakarta, cho rằng Đông Nam Á vẫn đang trong quá trình phát triển với vai trò là trung tâm sản xuất nhưng chưa đạt đến mức độ sáng tạo cần thiết, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất pin cho xe điện.

Dữ liệu từ Rhodium Group cho thấy rằng đầu tư trong ngành xe điện đang tăng trưởng ở Trung Quốc, trong đó phần lớn vốn đầu tư đi vào sản xuất pin.

Tháng 4/2025, LG Energy Solution đã rút khỏi dự án pin tại Indonesia vì lý do kinh tế không khả thi.

Đánh Giá Về Chương Trình Ưu Đãi

Chương trình ưu đãi thuế cho ngành ô tô thường có ba mục tiêu chính: giảm giá cho người tiêu dùng, tạo cơ hội cho doanh nghiệp trong nước và nâng cao năng lực sản xuất nội địa.

Mục tiêu đầu tiên đã được thực hiện tốt, xe điện từ Trung Quốc đã có mức giá cạnh tranh nhờ vào chính sách miễn thuế nhập khẩu. Tuy nhiên, các mục tiêu còn lại vẫn đang là dấu hỏi lớn khi ngành công nghiệp phụ trợ đang gặp khó khăn và số lượng xe nội địa hóa vẫn chưa đạt yêu cầu.

Chỉ những doanh nghiệp nào có khả năng sản xuất linh kiện đạt tiêu chuẩn mới có thể tiến xa và phát triển bền vững trong tương lai. Những nhà máy lắp ráp đơn thuần không thể tạo ra chuỗi giá trị cần thiết cho sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô.

Indonesia đã mở chương trình ưu đãi nhập khẩu xe điện từ năm 2024, và cần có thời gian để các doanh nghiệp trong nước nhận thức và thích ứng với những thay đổi này. Chính những con số về tỷ lệ nội địa hóa mới là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững trong ngành ô tô của quốc gia này.

Hiện tại, Việt Nam đang ở giai đoạn đầu của việc triển khai các dự án nhà máy lắp ráp xe Trung Quốc với công suất dự kiến lên tới 275.000 xe mỗi năm. Tuy nhiên, câu hỏi về tỷ lệ nội địa hóa và việc tạo ra giá trị thực từ ngành công nghiệp này vẫn đang là một bài toán chưa có lời giải.