Xu Hướng Phụ Tùng Ô Tô Trung Quốc: Những Vấn Đề Cần Lưu Ý

Chốt nhựa giá 89 tệ, cụm pin 130.000 tệ

Vào giữa tháng 4 năm 2026, một sự cố đã xảy ra tại Hàng Châu, được đưa tin bởi chuyên trang công nghệ Khoái Khoa Kỹ. Một chiếc ô tô Trung Quốc có chốt nhựa bị gãy và hộp pin được thiết kế theo kết cấu liền khối. Nhà sản xuất cho biết, việc sửa chữa hoặc thay thế riêng chốt là không thể, vì cần phải thay nguyên cụm pin với mức giá 130.000 nhân dân tệ (khoảng 475 triệu đồng). Điều này là do bộ pin đạt tiêu chuẩn kín nước IP68; nếu tháo ra, kết cấu sẽ không được khôi phục.

Chủ xe đã yêu cầu hãng phải chịu trách nhiệm nhưng bị từ chối. Công ty bảo hiểm cũng không chấp nhận bồi thường cho phần này. Cuối cùng, chiếc xe phải được xử lý như tổn thất toàn bộ, chủ xe phải bỏ ra thêm gần 10.000 nhân dân tệ (khoảng 36 triệu đồng) cho việc dán phim và các chi phí khác.

Chốt nhựa cùng quy cách được bán lẻ trên các nền tảng thương mại điện tử với giá khoảng 89 nhân dân tệ (khoảng 325.000 đồng).

Một chiếc gương chiếu hậu có giá 5.700 tệ

Ngày 1 tháng 5 năm 2026, chuyên trang trên đã đăng tải một vụ việc khác. Một người chủ xe họ Trịnh đã lùi xe trong khu dân cư và làm hỏng gương chiếu hậu khi va vào cột. Gương của mẫu xe này có tính năng điều chỉnh điện, gập tự động, sấy sương và giám sát điểm mù. Tuy nhiên, do thiết kế liền khối, đại lý không thể thay riêng mặt kính hay vỏ gương mà phải thay nguyên cụm, tổng chi phí lên tới 5.700 nhân dân tệ (khoảng 21 triệu đồng) với thời gian chờ gần một tuần.

Cần lưu ý rằng trong cả hai trường hợp, không có cơ quan báo chí chính thống nào ở Trung Quốc nêu tên thương hiệu hay mẫu xe cụ thể, chỉ gọi chung là một mẫu xe sử dụng năng lượng mới.

Bộ pin chiếm một nửa giá trị xe

Hai sự cố trên cho thấy rõ cấu trúc chi phí của xe điện hiện nay. Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Ô tô thuộc Trung tâm Chỉ số An toàn Ô tô Bảo hiểm Trung Quốc đã công bố một nghiên cứu vào cuối năm 2025, khảo sát 70 mẫu xe thuần điện và chỉ ra rằng bộ pin chiếm trung bình 49,59% giá trị của toàn bộ xe. Đặc biệt, pin tam nguyên có tỷ lệ 54,25%, trong khi pin lithium sắt phosphate là 47,89%.

Vì vậy, việc thay thế một cụm pin gần như tương đương với việc mua nửa chiếc xe. Đây chính là lý do giá thay thế 475 triệu đồng cho một chiếc xe có giá 730 triệu đồng đã khiến vụ việc chuyển sang diện tổn thất toàn bộ.

Ngành bảo hiểm đã gánh chịu phần lớn áp lực từ những sự cố này. Theo báo cáo của Hiệp hội Actuary Trung Quốc và Trung tâm Thông tin Ngân hàng Bảo hiểm Trung Quốc vào cuối tháng 3 năm 2026, năm 2025, ngành này đã bảo hiểm 43,58 triệu xe năng lượng mới với doanh thu phí lên tới 190 tỷ nhân dân tệ, nhưng vẫn lỗ 5,6 tỷ. Đáng chú ý, có tới 143 dòng xe có tỷ lệ bồi thường vượt 100%, tăng 6 dòng so với năm trước.

Cả nước chỉ có 2 đến 3% xưởng sửa được hệ thống ba điện

Thống kê từ Bộ Công an Trung Quốc cho thấy đến cuối năm 2025, cả nước có 43,97 triệu xe năng lượng mới, chiếm 12,01% tổng lượng xe. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Ngành Sửa chữa Ô tô Trung Quốc, số lượng doanh nghiệp có khả năng sửa chữa xe năng lượng mới chỉ khoảng 20.000 đến 30.000, trong khi có tới 400.000 tiệm sửa xe chạy xăng. Trong số đó, chỉ có 2 đến 3% xưởng có khả năng sửa sâu hệ thống ba điện, trong khi số thợ có chứng chỉ thao tác điện áp cao chưa đạt 100.000 người.

Can thiệp từ cơ quan quản lý

Vào ngày 16 tháng 1 năm 2026, sáu bộ ngành đã công bố Biện pháp tạm thời quản lý thu hồi và tái sử dụng pin động lực phế thải, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 4 năm 2026. Điều 25 của quy định này cho phép các doanh nghiệp sửa chữa có thể truy cập thông tin kỹ thuật tháo lắp pin qua nền tảng của nhà nước.

Vào ngày 23 tháng 6 năm 2026, chín bộ ngành, do Bộ Thương mại chủ trì, đã ban hành thông tư về thị trường hậu mãi ô tô, dẫn dắt các hãng mở ủy quyền kỹ thuật sửa chữa và khuyến khích nguyên tắc sửa thay vì thay mới.

Ngày 10 tháng 8 năm 2026, CATL cũng đã khai trương 10 điểm dịch vụ thuộc hệ thống Ninh Gia trên toàn cầu, kèm theo gói hỗ trợ 10 tỷ nhân dân tệ (khoảng 36.500 tỷ đồng). Kỹ thuật sửa chữa mô đun cho phép thay thế các mô đun hỏng thay vì thay cả cụm pin. Ông Lý Vĩ, Tổng giám đốc khối chất lượng và hậu mãi của CATL, cho biết, tỷ lệ mẫu xe sửa chữa được đã nâng từ 47% lên 76,8%.

Vấn đề tương tự đã xảy ra ở Việt Nam

Vào đầu tháng 10 năm 2025, một chiếc SUV Trung Quốc giá khoảng 2 tỷ đồng tại Thái Nguyên đã bị ngập nước và được đưa vào xưởng chính hãng, nhưng đã phải chờ tới đầu tháng 2 năm 2026 mới hoàn thành, tức mất 4 tháng. Chủ xe không mua bảo hiểm, nên không mất thêm chi phí cho khâu giám định, nhưng thời gian chờ vẫn kéo dài. Báo giá cho việc thay phụ tùng khi đó là 400 triệu đồng, và phụ tùng chỉ được nhập gấp khi khách hàng lên tiếng công khai.

Còn một trường hợp khác cho thấy vấn đề nằm ở mạng lưới dịch vụ. Anh Đinh Công Lượng, chủ một chiếc MG tại Quảng Ninh, cho biết ba cơ sở tại Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Giang đã đóng cửa trong khi xe vẫn còn thời gian bảo hành. Khi anh hỏi về việc sửa chữa ngoài bảo hành, nhân viên trả lời rằng nó sẽ không được áp dụng bảo hành.

Điểm chung của hai vụ tại Trung Quốc cùng hai trường hợp ở Việt Nam là câu trả lời từ phía nhà sản xuất cho biết rằng chi tiết hỏng không thể sửa hay thay riêng và chỉ hệ thống chính hãng mới có thể xử lý. Điều này không chỉ phụ thuộc vào thiết kế của chiếc xe mà còn cả chính sách phân phối phụ tùng, bất kể xe đó đang ở đâu.