Khám Phá Bản Năng Kết Nối Của Đàn Ông Qua Chén Bia

Vào đêm 15/12/2018, không khí tại các quán xá ở Việt Nam trở nên náo nhiệt hơn bao giờ hết. Tiếng hò reo và những trận đánh bóng đá đang cuốn hút hàng triệu người dân, khi đội tuyển Việt Nam sắp bước vào cuộc chiến quyết định tại AFF Cup. Khi tiếng còi vang lên và Nguyễn Anh Đức ghi bàn, những người lạ mặt trở thành bạn bè chỉ trong giây lát. Vậy chính xác điều gì đã tạo nên sự kết nối kỳ diệu này?

Nguyên nhân nằm ở giao điểm giữa bản năng cổ xưa, phản ứng sinh hóa trong não bộ và những chất lỏng có trong chén rượu, đặc biệt là bia. Tuy nhiên, nếu không có sự điều tiết, những khoảnh khắc này có thể dẫn đến những hậu quả không lường trước được.

Các Nghi Lễ Gắn Kết Tập Thể

Vào năm 1912, nhà xã hội học Émile Durkheim đã đưa ra khái niệm “sự sôi sục tập thể” để miêu tả hiện tượng mà ông quan sát thấy trong các nghi lễ tôn giáo. Khi một nhóm người tập trung cùng một sự kiện, họ trải nghiệm cảm xúc mãnh liệt, và mọi ranh giới giữa cá nhân và tập thể gần như biến mất. Điều này khiến mọi người cảm thấy họ thuộc về nhau nhiều hơn.

Nghiên cứu năm 2020 đăng trên tạp chí Philosophical Transactions of the Royal Society B đã chỉ ra rằng hành vi đồng bộ, chẳng hạn như cùng hò reo hay vỗ tay, có thể kích hoạt sự giải phóng endorphin trong não bộ và tạo ra mối liên kết xã hội mạnh mẽ. Đây là cơ chế mà tổ tiên của chúng ta đã sử dụng trong những lần đi săn nhóm, khi mọi người phối hợp hành động và tạo ra sự gắn kết mạnh mẽ.

Trong đêm Việt Nam vô địch AFF Cup 2018, bản năng kết nối này đã bùng nổ trên quy mô cả nước. Hàng triệu người từ Hà Nội đến TP.HCM tràn ra đường, ôm nhau, hô vang tên đội tuyển, mà không cần biết tên nhau. Sự kiện này cho thấy bóng đá thực sự là một trong những chiều kích xã hội mạnh mẽ nhất còn lại trong nền văn hóa hiện đại Việt Nam.

Khả Năng Kết Bạn Bất Ngờ

Nghiên cứu năm 2017 của Giáo sư Robin Dunbar tại Đại học Oxford đã chỉ ra rằng việc uống bia xã hội có thể kích thích giải phóng endorphin, từ đó tạo ra cảm giác gần gũi và tin tưởng hơn với người xung quanh. Những người cùng thưởng thức bia thường có khả năng cười đùa nhiều hơn và giao tiếp với cả những người lạ, tạo nên sự kết nối nhanh chóng.

*Số Dunbar: Theo lý thuyết của Robin Dunbar, một cá nhân chỉ có thể duy trì khoảng 150 mối quan hệ xã hội bền vững.

Về mặt thần kinh, ethanol trong rượu bia làm giảm hoạt động của vùng vỏ não trước trán, nơi kiểm soát tự giác và đánh giá rủi ro. Nói cách khác, bia làm giảm bớt hàng rào xã hội, cho phép mọi người dễ dàng bắt chuyện và thể hiện cảm xúc hơn.

Ở Việt Nam, nơi tiêu thụ bia lên tới 4,6 tỷ lít mỗi năm, văn hóa “nhậu” đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống xã hội. Bàn nhậu là nơi mà đàn ông mở lòng và chia sẻ, và từng chén rượu trở thành cầu nối gắn kết giữa những người xa lạ. Mỗi bàn thắng trong trận đấu trở thành lý do để cụng ly, và đến cuối trận, những người chưa quen biết đã trở thành bạn bè cùng một kỷ niệm.

Giới Hạn Giữa Vừa Đủ Và Quá Đà

Tuy nhiên, sự giảm thiểu rào cản xã hội này cũng có thể dẫn đến mất kiểm soát nếu không cẩn trọng. Nghiên cứu gần đây cho thấy bạo lực gia đình tăng 26% vào những ngày có trận đấu bóng đá. Nguy hiểm hơn, khi đội tuyển thắng, mức độ bạo lực vẫn chưa giảm mà còn gia tăng.

Sự hưng phấn quá mức không chỉ gây ra những tai nạn không đáng có, mà còn có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến những vụ việc đáng tiếc. Ví dụ, trong đêm Việt Nam giành chiến thắng tại AFF Cup, đã có hàng chục vụ tai nạn giao thông xảy ra. Đó là một lời nhắc nhở đau xót rằng niềm vui có thể chuyển sang nỗi buồn bất cứ lúc nào.

Việt Nam có một văn hóa “ép rượu” mạnh mẽ, nơi từ chối uống có thể bị xem là thiếu tôn trọng. Điều này khiến cho sự mất kiểm soát trở nên nguy hiểm hơn, vì bản năng muốn kết nối và sợ bị loại ra khỏi nhóm có thể khiến người ta vượt qua giới hạn an toàn của mình.

Bài Học Là Gì?

Có lẽ bài học rút ra sẽ chỉ gói gọn trong một từ: chừng mực. Cảm xúc của những người đàn ông trong không gian nhậu khi xem bóng đá là rất thật và đáng trân trọng. Nhưng để tận hưởng những khoảnh khắc đẹp đó, họ cần phải biết kiềm chế và giữ cho mình trong giới hạn an toàn.

Để có thể trở về nhà an toàn và giữ được những kỷ niệm đẹp, mọi người cần phải nhận thức được giới hạn của mình. Khi mừng vui hay thất vọng, khả năng kiểm soát cảm xúc sẽ quyết định liệu niềm vui có thể biến thành nỗi buồn hay không. Giới hạn trên là biết vui mà không mất đi bản thân, và giới hạn dưới là biết buồn nhưng vẫn giữ được nhân cách.

Chừng mực, cuối cùng, là biết rằng cảm xúc luôn có hai thái cực và giữ cho mình ở giữa. Bối cảnh quán bia, vui vẻ với bạn bè trong những thắng lợi là một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất. Mỗi bàn thắng của đội tuyển Việt Nam đã mang lại cho hàng triệu người những ký ức đáng trân trọng, trong đó những con người say sưa vẫn có thể trở về nhà an toàn, để tiếp tục chia sẻ những câu chuyện về những đêm không thể nào quên.