Khám Phá Nguồn Gốc Thú Vị Của Gà Nhà Trên Thế Giới

Vào năm 1868, tại ngôi nhà thanh bình ở Down House nước Anh, Charles Darwin đã ghi nhận một quan điểm quan trọng trong tác phẩm của mình về động vật. Ông tin rằng tất cả các giống gà nhà đều bắt nguồn từ Ấn Độ. Nhận định này đã được trích dẫn rộng rãi trong sách giáo khoa và tài liệu học thuật trong suốt hơn 150 năm qua.

Tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây đã vén bức màn bí ẩn về nguồn gốc thực sự của loài gia cầm phổ biến nhất thế giới này, nhờ vào sự tiến bộ trong khảo cổ học và di truyền học phân tử.

Vào năm 2020, một nghiên cứu quan trọng được công bố trên tạp chí Cell Research đã tiết lộ những kết quả bất ngờ. Nhóm nghiên cứu do Trương Á Bình, Ngô Đông Đông và Hàn Kiến Lâm dẫn đầu đã phân tích 863 bộ gen hoàn chỉnh và xác định rằng tổ tiên duy nhất của gà nhà là loài gà rừng lông đỏ Điền Nam (Gallus gallus spadiceus), chỉ có ở vùng rừng nam Vân Nam (Trung Quốc), đông bắc Thái Lan và Myanmar. Điều này đã khiến cho giả thuyết về nguồn gốc từ Ấn Độ trở nên không còn chính xác.

Trước đó, một nghiên cứu khác do Joris Peters và Greger Larson thực hiện đã làm sáng tỏ quá trình thuần hóa gà nhà. Họ đã khảo sát hơn 600 di chỉ khảo cổ trên toàn cầu và phát hiện ra rằng di tích xương gà nhà sớm nhất xuất hiện ở làng nông nghiệp Ban Non Wat tại Thái Lan, có niên đại khoảng từ 1650 đến 1250 trước Công nguyên.

Vào thời điểm đó, những hạt thóc và côn trùng đã thu hút bầy gà rừng đến gần con người. Những cá thể gan dạ đã dần dần chọn lựa sống gần với làng mạc, từ đó hình thành mối quan hệ với con người qua các thế hệ.

Phát hiện này cũng đã bác bỏ tuyên bố gây sốc năm 2014 của nhóm Triệu Hưng Ba khi cho rằng đã tìm thấy bộ xương gà có từ 10.500 năm trước. Các dữ liệu ADN ty thể đã chỉ ra sự bùng nổ của gen gà nhà ở phương bắc chỉ xảy ra khoảng 2.500 năm trước và trùng khớp với thời kỳ cuối Xuân Thu.

Điều thú vị là lý do mà loài gà rừng này quyết định rời bỏ quê hương không phải đến từ nhu cầu dinh dưỡng mà từ những trận đấu gà đầy cạnh tranh và tầm ảnh hưởng tâm linh của chúng. Gà chọi đã trở thành một tài sản quý giá, được con người mang theo trong những hành trình xa xôi.

Tại Ba Tư cổ đại, việc sát hại gà trống được xem là một tội ác lớn. Giáo phái Zoroastrian tôn sùng tiếng gáy gà như một biểu tượng của ánh sáng và sự sống. Thần thoại kể rằng tiếng gáy của gà trống đã cứu nhân loại khỏi sự diệt vong do vua rắn Zahhak gây ra.

Người Hy Lạp cũng đã tiếp nhận loài gà này và gọi chúng là “chim Ba Tư”. Chọi gà đã trở thành môn thể thao được yêu thích tại Athens, thậm chí được sử dụng để khích lệ tinh thần binh sĩ trước các trận đánh quyết định.

Trong lịch sử, sự cuồng nhiệt với gà chọi đã dẫn đến những xung đột lớn như vụ cá cược giữa hai gia tộc ở nước Lỗ, mà thậm chí dẫn đến xung đột vũ trang.

Chỉ khi Đế quốc La Mã mở rộng quyền lực, số phận của loài gà đã thay đổi, từ những biểu tượng linh thiêng trở thành món ăn ngon trong bữa tiệc của con người.

Vào thời kỳ đồ sắt ở Anh, Julius Caesar ghi chép rằng người dân nơi đây cấm việc ăn thịt gà, nhưng theo thời gian, thịt gà đã trở thành một biểu tượng của sự giàu có và đẳng cấp. Người La Mã đã phát triển kỹ thuật nuôi gà với hiệu suất cao, và những câu chuyện về các chuyên gia ẩm thực như Apicius trở thành huyền thoại.

Ngày nay, số lượng gà nhà trên toàn thế giới đã lên đến hơn 20 tỷ con, là loài gia cầm thống trị nhất trên hành tinh. Chúng đã chiếm ưu thế vượt trội so với các loài chim hoang dã khác, chỉ trong các trang trại tại Brasil, hàng chục ngàn con gà có thể được nuôi nhốt mà chưa bao giờ nhìn thấy ánh sáng tự nhiên.

Dù vẫn mang mã gen gần giống tổ tiên, nhưng những thay đổi do con người đã làm biến mất khả năng bay lượn của chúng. Từ khởi đầu thiêng liêng cho đến việc trở thành món ăn phổ biến, hành trình của loài gà đã trải qua những bước chuyển mình đáng kinh ngạc.