Trí Tuệ Nhân Tạo: Cách Tạo Ra Các Vi-rút Sinh Học Mới Và Những Rủi Ro Đi Kèm

Trong thời đại công nghệ 4.0, trí tuệ nhân tạo (AI) đã dần dần đi vào lĩnh vực nghiên cứu vi sinh vật, mở ra nhiều khả năng mới. Một nhóm nghiên cứu tại Viện Arc, Palo Alto, California, đã thành công trong việc ứng dụng AI để tạo ra các bộ gen vi-rút độc đáo mà chưa từng tồn tại trong tự nhiên.

Nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí Science, thu hút nhiều sự quan tâm từ cộng đồng khoa học quốc tế.

Mô hình AI được chế tạo mang tên Evo đã được huấn luyện để nhận diện các cấu trúc DNA từ nhiều loại vi-rút tự nhiên. Sau khi nắm vững các quy luật liên kết, nhiệm vụ của AI là tự tạo ra những bộ gen hoàn toàn mới. Đội ngũ nghiên cứu đã tổng hợp các mẫu mã do AI đề xuất trong phòng thí nghiệm và đưa vào vi khuẩn.

Kết quả là các vi khuẩn này đã phát triển thành những thế hệ vi-rút mới, có khả năng lây nhiễm sang các vi khuẩn khác và tiếp tục tiến hóa.

Để giải tỏa nỗi lo về việc tạo ra thảm họa sinh học, nhóm nghiên cứu khẳng định rằng quy trình này thực chất là một kỹ thuật an toàn trong lĩnh vực y sinh. Các vi-rút được tạo ra không có khả năng gây hại cho con người, vì được xây dựng dựa trên mã DNA của vi-rút Phi X-174, một loại vi-rút vô hại.

Hơn nữa, hiệu suất làm việc của AI vẫn còn trong mức hạn chế. Theo thông tin từ The New York Times, mô hình AI đã tạo ra khoảng 700.000 chuỗi bộ gen khác nhau, nhưng chỉ có 300 chuỗi được lựa chọn cho tổng hợp và chỉ có 16 mẫu cuối cùng đạt được hoạt tính sinh học.

Mặc dù tỷ lệ thành công còn thấp, nhưng các chuyên gia không ngừng bày tỏ lo ngại về những khả năng mà công nghệ này có thể mang lại. Những vi-rút do AI thiết kế dù chỉ ở giai đoạn thử nghiệm đã có khả năng để vượt qua hệ thống kháng thuốc của hai chủng vi khuẩn E. coli phổ biến.

Điều này cho thấy rằng AI không chỉ đơn thuần tạo ra các phiên bản vi-rút thô sơ mà còn có thể tối ưu hóa các đặc tính sinh học phức tạp.

Khi công bố nghiên cứu, tạp chí Science cũng đã đăng tải một bài viết phân tích bởi các chuyên gia từ Trung tâm An ninh Y tế tại Đại học Johns Hopkins. Bài viết này nhấn mạnh rằng công nghệ AI mặc dù mở ra hướng đi mới cho y học, song khả năng thiết kế vi-rút bằng công nghệ mới đang vượt xa các quy định về an toàn sinh học hiện có.

Trong một thông báo gần đây, Viện Sức khỏe Quốc gia Mỹ (NIH) đã công bố các quy định mới nhằm kiểm soát những nghiên cứu có độ rủi ro cao, cấm các thí nghiệm có thể gia tăng sự nguy hiểm của các tác nhân sinh học. Tuy nhiên, quy định hiện tại lại không cấm việc sử dụng AI hay phần mềm để tạo ra các tác nhân sinh học mới, trừ khi những thiết kế đó mô phỏng trực tiếp các mầm bệnh nguy hiểm đã biết như vi-rút đậu mùa.

Sự thiếu vắng các rào cản pháp lý đối với các vi-rút hoàn toàn mới do AI tự thiết kế đang làm nổi lên một thách thức an ninh sinh học chưa từng có trong lịch sử.