Giá Trị Của Xe Điện Và Những Thách Thức Của Thương Hiệu Trên Thị Trường

Trong bối cảnh thị trường ô tô đang biến chuyển nhanh chóng, xe điện đã trở thành một phần không thể thiếu. Mặc dù có nhiều lợi ích về hiệu suất năng lượng và tiết kiệm chi phí bảo trì, nhưng thực tế không phải thương hiệu nào cũng giữ giá trị tốt trên thị trường xe cũ. Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giá trị của xe điện, trong đó không thể không kể đến sự tồn tại của thương hiệu và khả năng cung cấp dịch vụ chăm sóc, bảo trì lâu dài.

Số liệu từ Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Canada cho thấy rằng một chiếc xe điện có thể chuyển hóa từ 87% đến 91% năng lượng nạp vào thành lực kéo, trong khi xe chạy bằng xăng chỉ đạt mức từ 16% đến 25%. Ngoài ra, theo khảo sát của Consumer Reports, chủ sở hữu xe điện thường chỉ tiêu tốn khoảng một nửa chi phí cho việc bảo trì và sửa chữa so với những người sử dụng xe xăng. Tính toán tổng vòng đời của xe điện có thể giúp tiết kiệm từ 158 triệu đến 263 triệu đồng. Tuy nhiên, hầu hết khoản tiết kiệm này chủ yếu thuộc về chủ xe đã qua sử dụng, cho thấy nhu cầu đối với xe điện cũ trên cơ sở kinh tế khá khả quan.

Thế nhưng, nền tảng kinh tế này không phải lúc nào cũng đảm bảo giá bán lại tốt cho mọi thương hiệu. Ví dụ, trong tháng 5/2024, Cap HPI, một công ty nổi tiếng về định giá xe cũ tại Anh, đã hạ giá trị xe cũ của dòng Fisker Ocean lên tới 48% chỉ trong vòng 30 ngày. Sau đó, thương hiệu này đã phải nộp đơn xin bảo hộ phá sản, dẫn đến việc giá trị dự báo của toàn bộ dòng xe này bị cắt giảm thêm trung bình 31%.

Giá trị xe cũ giảm mạnh

Bản Ocean Extreme ra mắt vào năm 2023 có giá khoảng 1,81 tỷ đồng, nhưng sau khi đến tay người tiêu dùng, giá trị đã giảm xuống chỉ còn 985 triệu đồng vào tháng 3/2024. Sau khi hãng sản xuất phá sản, khoảng 3.300 chiếc xe tồn kho đã được bán với giá trung bình chỉ 368 triệu đồng mỗi chiếc. Thị trường xe cũ đã tiếp nhận sự giảm giá này và không có dấu hiệu phục hồi. Đến tháng 7/2026, một chiếc Ocean One đời 2023 chỉ chạy 17.042 dặm đã được đấu giá ở mức 415 triệu đồng, tức là đã mất hơn 77% giá trị chỉ trong ba năm.

Khó khăn trong bảo trì xe điện

Một trong những lý do chính khiến xe điện không duy trì được giá trị như xe chạy bằng xăng là do thiếu lớp đệm bảo vệ. Những chiếc xe xăng từ thương hiệu đã rút lui khỏi thị trường vẫn giữ được một giá trị nhất định nhờ vào tính tiêu chuẩn hóa cao của linh kiện động cơ. Trong khi đó, linh kiện của xe điện, chẳng hạn như bộ pin và phần mềm điều khiển, thường được thiết kế riêng cho từng thương hiệu. Khi một thương hiệu biến mất, người tiêu dùng buộc phải chấp nhận rủi ro này khi đánh giá giá trị của xe đã qua sử dụng.

Có thể lấy ví dụ từ General Motors, khi hãng này quyết định khai tử thương hiệu Holden tại Úc vào cuối năm 2020, nhưng vẫn cam kết cung cấp phụ tùng và dịch vụ ít nhất trong 10 năm tiếp theo. Tới nay, khoảng 2 triệu xe Holden vẫn đang hoạt động bình thường trên thị trường.

Ngoài ra, phá sản không phải là kịch bản duy nhất mà các thương hiệu xe điện có thể đối mặt. Ví dụ, Tesla Model Y bản dẫn động cầu sau đời 2022 tại Úc đã giảm 48,93% giá trị, chủ yếu do hãng này liên tục hạ giá xe mới. Điều này không có nghĩa là xe đã bị hư hỏng, nhưng giá trị tham chiếu đã bị kéo xuống bởi chính nhà sản xuất.

Các thương hiệu xe điện tại Trung Quốc đối mặt với rủi ro cao

Neta, một thương hiệu thuộc tập đoàn Hozon, đã bán gần 500.000 xe từ năm 2018 đến 2024 nhưng sau đó phải nộp đơn phá sản. Theo thống kê của EVBoosters, từ năm 2018 đến 2025, có hơn 400 hãng xe điện tại Trung Quốc đã ngừng hoạt động, dẫn đến khoảng 160.000 chủ xe mất bảo hành cùng nguồn phụ tùng.

Rủi ro này đã khiến thị trường xe cũ ở nước ngoài phản ánh rất rõ ràng qua giá cả. Một báo cáo từ Deutsche Automobil Treuhand công bố vào tháng 5/2026 cho thấy rằng xe điện và xe lai sạc điện của Trung Quốc tại Đức bị mất giá nhanh gấp đôi so với mức trung bình của ngành.

Thị trường Việt Nam đang bước vào giai đoạn rủi ro

Nửa đầu năm 2026, thị trường ô tô Việt Nam ghi nhận doanh số tiêu thụ đạt 328.818 xe, tăng 29% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này đi kèm với sự xuất hiện của nhiều thương hiệu mới cùng các chương trình giảm giá để chiếm lĩnh thị trường, và những đợt giảm giá này cũng đã lan sang phân khúc xe đã qua sử dụng.

Wuling Mini EV ra mắt tại Việt Nam vào ngày 29/6/2023 và từ tháng 8/2024, giá niêm yết của bản LV2 đã giảm còn 197 triệu đồng, sau đó tiếp tục có những điều chỉnh giảm hàng chục triệu đồng. Đến đầu năm 2026, mẫu xe này đã ngừng bán để chuyển sang phiên bản mới.

Tuy nhiên, rủi ro còn tồn tại ở nhiều cấp độ khác nhau. TMT Motors, đơn vị phân phối Wuling tại Việt Nam, đã ghi nhận khoản lỗ lên tới 315 tỷ đồng trong năm 2024, dẫn đến việc các đơn vị kiểm toán bắt đầu nghi ngờ khả năng hoạt động bền vững của doanh nghiệp. Mẫu MG4 từng được đại lý giảm giá tới 300 triệu đồng để giải phóng hàng tồn, trong khi khảo sát cho thấy giá trị của MG HS đời 2022 đã giảm khoảng 33%, trong khi Hyundai Tucson chỉ mất khoảng 17% giá trị.

Mặt khác, xe điện cỡ nhỏ của VinFast đã bán hơn 25.000 chiếc trong năm 2024 và gần 45.000 chiếc trong năm 2025. Quy mô này đã tạo ra thanh khoản mà thị trường xe cũ rất cần, cộng thêm sự hỗ trợ từ mạng lưới dịch vụ và trạm sạc trên toàn quốc do hãng đầu tư.

Chênh lệch giữa giá trị của hai nhóm thương hiệu xe không phải chỉ đơn thuần do số km đã chạy. Số lượng xưởng dịch vụ thực tế thường khác so với số đại lý được công bố trong tài liệu bán hàng, trong khi cơ sở hạ tầng trạm sạc chỉ tồn tại khi thương hiệu vẫn còn hoạt động.

Việc hai triệu chủ xe Holden tại Úc vẫn có thể bán lại xe của mình sau khi thương hiệu này bị khai tử cho thấy tầm quan trọng của lòng tin từ thị trường vào khả năng chăm sóc khách hàng và cung cấp phụ tùng trong tương lai. Ngược lại, những người mua Fisker Ocean đã chứng kiến tài sản của họ giảm xuống mức ba phần tư giá trị mặc dù xe vẫn hoạt động tốt. Sự khác biệt giữa hai trường hợp này không nằm ở chất lượng sản phẩm, mà là ở niềm tin của thị trường về khả năng duy trì thương hiệu trong dài hạn.